ผู้เข้าชม · อ่านง่าย · สีสันสดใส

3 ชุมชนนี้ มีเรื่องเล่า

ตำบลไฮหย่อง อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร มีชุมชนหลักที่อยู่คู่ลุ่มน้ำห้วยปลาหางมานานกว่าร้อยปี กดการ์ดด้านล่างเพื่ออ่านทีละบ้าน — ไม่ต้องจำชื่อยาก จำภาพและเรื่องสั้น ๆ ก็พอ

🌳 บ้านไฮหย่อง 💧 บ้านอุ่มเหม้า 🚀 บ้านฝั่งแดง
ต้นไทรย้อยและชุมชนบ้านไฮหย่องในแสงเย็น
ชุมชนหลัก · ชื่อตำบลมาจากที่นี่

บ้านไฮหย่อง

ไฮหย่อง = “ไทรย้อย” · ดินแดนเซิ้งผีโขน · เคยมีเรื่องเมืองภูเงิน

จำง่าย ๆ : คนตั้งบ้านนี้มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ชื่อหมู่บ้านมาจากต้นไทรที่รากย้อยสวย และที่นี่คือหัวใจของตำบลไฮหย่องทุกวันนี้

1

มีคน 3 กลุ่มมาอยู่ด้วยกัน — กลุ่มพระพรหม พระไชย (ตระกูลสัพโส) กลุ่มเฒ่าแก้วกับเฒ่าขุนทองจากบ้านพู่ (ตระกูลเหลาพรม) และกลุ่มท้าวพรหมสาร–นางสุวรรณจากเมืองอุบล (ตระกูลสุวรรณไชยรบ)

2

บ้านไฮหย่องเคยถูกยกเป็น “เมืองภูเงิน” แต่เจ้าเมืองเสียชีวิตก่อนเรื่องจะถึงกรุงเทพฯ จึงกลับเป็นหมู่บ้านเหมือนเดิม

3

ต่อมาเป็นตำบลเก่าแก่ของอำเภอพังโคน มีชุมชนพี่น้อง เช่น อุ่มเหม้า ฝั่งแดง นาถ่อน ต้นผึ้ง โพนสวาง จนปี พ.ศ. 2517 พื้นที่บางส่วนแยกไปเป็นตำบลต้นผึ้ง

มาเที่ยวแล้วดูอะไรต้นไม้ใหญ่ วิถีชุมชน วัฒนธรรมเซิ้งผีโขน และของดี 18 หมู่บ้านบนลานนี้
ทำไมชื่อนี้ถึงสำคัญชื่อตำบลมาจากบ้านนี้ — พูดว่า “ไฮหย่อง” คนท้องถิ่นนึกถึงบ้านเกิดทันที
รัชกาลที่ 3เมืองภูเงินเซิ้งผีโขนลุ่มห้วยปลาหาง18 หมู่บ้าน

เรียบเรียงจากประวัติตำบลไฮหย่อง (พอสังเขป) อ้างอิงวารสารอำเภอพังโคน พ.ศ. 2541–2542 · พงศาวดารเมืองสกลนคร · สภาวัฒนธรรมอำเภอพังโคน

หนองอุ่มเหม้า นาข้าว และวิถีไทโย้ย
วัฒนธรรมไทโย้ย · หมู่ 6 และหมู่ 15

บ้านอุ่มเหม้า

ชุมชนริมหนองน้ำ · คนขยัน · ภาษาและผ้าเป็นของตัวเอง

จำง่าย ๆ : คนไทโย้ยเดินทางมาหาที่ทำกิน เจอหนองน้ำใหญ่แต่ท่วม จึงย้ายขึ้นเนินที่มีหนองอุ่มเหม้า — อยู่กันมาจนวันนี้เป็น 2 หมู่บ้าน

1

ชาวไทโย้ยส่วนหนึ่งอพยพจากอำเภอวานรนิวาสและอากาศอำนวย มาตั้งถิ่นฐานแถบลุ่มน้ำห้วยปลาหาง (สายน้ำส่วนหนึ่งของลำน้ำอูน)

2

แรกอยู่ที่หนองบักด่อน แต่เป็นที่ราบลุ่มน้ำท่วม จึงหนีขึ้นที่สูง พบเนินราบที่มีหนองอุ่มเหม้าเป็นหนองหลัก สายน้ำเล็ก ๆ เชื่อมต่อหลายสาย จึงปักหลักที่นี่

3

ทุกวันนี้แยกเป็นบ้านอุ่มเหม้า หมู่ 6 และหมู่ 15 เป็นส่วนหนึ่งของ 18 หมู่บ้านตำบลไฮหย่อง คนส่วนใหญ่ทำเกษตร นับถือพุทธ และน้อมนำเศรษฐกิจพอเพียง

ตัวเลขชุมชน (พ.ศ. 2564)หมู่ 6 : 953 คน 334 ครัวเรือน · หมู่ 15 : 781 คน 303 ครัวเรือน · พื้นที่ราว 4.5 ตร.กม.
มาเที่ยวแล้วสัมผัสอะไรหนองน้ำ ทุ่งนา ภาษาไทโย้ย ผ้าพื้นเมือง และวิถีพอเพียงที่ไม่เร่งรีบ
ไทโย้ยหนองอุ่มเหม้าหนองบักด่อนห้วยปลาหางเศรษฐกิจพอเพียง

เรียบเรียงจากความเป็นมาบ้านอุ่มเหม้า · โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลไฮหย่อง พ.ศ. 2560–2562 · ประวัติไทโย้ยอ้างอิง revival.snru.ac.th

บุญบั้งไฟบ้านฝั่งแดง พญานาค และหนองน้ำ
บุญบั้งไฟเดือนหก · ศาลปู่ตา

บ้านฝั่งแดง

ชื่อตามหนองฝั่งแดงและหนองบัว · วอนพระยาแถนบนฟ้า

จำง่าย ๆ : คนจากอุบล กาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด ยโสธร มาอยู่ริมหนองน้ำสีแดงกับหนองบัว แล้วสืบสานบุญบั้งไฟให้ฝนมาถูกฤดู

1

ชุมชนส่วนหนึ่งอพยพจากอำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี บางคนอยู่บ้านภูเงิน อีกส่วนมาตั้งที่หนองบัวและหนองฝั่งแดง พร้อมไทครัวจากกาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด ยโสธร

2

ตั้งชื่อชุมชนตามแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์ — หนองฝั่งแดง อัญเชิญปู่ตาละงึม ปู่ตาคำแดง และหล้าน้อย เป็นขวัญกำลังใจ ศาลปู่ตานี้ชาวบ้านเคารพมาจนปัจจุบัน

3

บ้านฝั่งแดงมีภาษา ความเชื่อ และการนับถือผีปู่ตาที่เป็นเอกลักษณ์ โดยเฉพาะบุญบั้งไฟเดือนหก บั้งไฟมี 3 ขนาด คือ แสน หมื่น และย้อย ประดับสวยงามเรียกว่า “เอ้บั้งไฟ”

ทำไมต้องจุดบั้งไฟชาวบ้านเชื่อว่าเป็นการบวงสรวงแถนบนฟ้า ให้ฝนตกถูกฤดู พืชผลอุดมสมบูรณ์ คู่กับสัญลักษณ์พญานาค เจ้าแห่งน้ำ
มาเที่ยวแล้วร่วมอะไรได้ดูขบวนบั้งไฟ ชมการแสดง ดูการละเล่น และร่วมสืบสานของลูกหลานบ้านฝั่งแดง
หนองฝั่งแดงปู่ตาละงึมปู่ตาคำแดงบุญเดือนหกพญานาค

เรียบเรียงจากความเป็นมาบ้านฝั่งแดง · โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลไฮหย่อง พ.ศ. 2560–2562 · ความรู้เรื่องฮีต 12 และตำนานพื้นบ้านอีสาน

🌳 ต้นไทรย้อย · บ้านไฮหย่อง

💧 หนองน้ำ · บ้านอุ่มเหม้า

🚀 บั้งไฟ · บ้านฝั่งแดง